تبلیغات
دام ، طیور ، آبزیان - بیماری متابولیکی گاو ( کمبود مس )
دام ، طیور ، آبزیان

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

بیماری متابولیکی گاو ( کمبود مس )

عناصـر معــدنی

عناصر معدنی  5-2 درصد وزن بدن جانوران را تشكیل می دهند كه 75 درصد از این میزان در استخوانها متمركز میباشد. اكثر عناصر معدنی طبیعت در بدن یافت شده اند و وجود آنها در غذا ضروری می باشد ....


کمبود مس

Copper Deficiency

 

نگارش : دکتر امیدرضا امرآبادی

کارشناس شبکه دامپزشکی شهرستان شیراز

1383

عناصـر معــدنی

عناصر معدنی  5-2 درصد وزن بدن جانوران را تشكیل می دهند كه 75 درصد از این میزان در استخوانها متمركز میباشد. اكثر عناصر معدنی طبیعت در بدن یافت شده اند و وجود آنها در غذا ضروری می باشد. تعداد 16 عنصر از مواد معدنی در متابولسیم بدن نقش دارند كه مواد معدنی ضروری می باشند. این 16 عنصر بر اساس تراكم در بدن به دو دسته تقسیم میشوند:

1ـ ماكرومینرال                  Macromineral

2ـ میكرومینرال                 Micromineral

دسته ماكرومینرالها نسبت به میكرومینرالها در بدن تراكم بیشتری دارند و بایستی مقدارشان در غذای دام بیشتر باشد. مقدار این مواد معدنی را به درصد بیان می كنیم مانند: سدیم، كلر، كلسیم، فسفر، پتاسیم، منیزیم و گوگرد.

دسته میكرومینرالها یا عناصر كم مقدار: چون مقدارشان كم است بر اساس درصد بیان نمیشوند. از P.P.M یا mg/kg استفاده میشود از این گروه میتوان ید، آهن، مس، سلنیوم، مولیبدن، فلوئور، كبالت، منگنز و روی را نام برد.

 

نقـش یا وظائـف عنـاصر معــدنی:

1ـ بعضی از این عناصر در ساختمان اسكلت و دندانها بكار رفته و باعث استحكام این بافتها می شوند مانند كلسیم و فسفر.

2ـ بعضی در ساختمان مواد آلی بكار می روند مانند فسفولیپیدها و اسیدهای نوكلئیك كه فسفر دارند و هموگلوبین كه دارای آهن است و اسید آمینه هایی مانند سیستئین و میتیونین كه حاوی گوگرد می باشند.

3ـ بعضی از عناصر معدنی بصورت كوآنزیم عمل می كنند، یعنی باعث فعال شدن آنزیمهائی میشوند. مثل منیزیم، منگنز و روی.

4ـ بعضی بصورت محلول در خون و سایر مایعات بدن وجود دارند كه هر كدام یك نقش فیزیولوژیكی مهمی را بعهده دارند. مانند سدیم و پتاسیم كه در تنظیم فشار اسمزی و تحریك پذیری سلولهای ماهیچه ای و عصبی دخالت دارند.

 

شـرایط كلـی ایجـاد كمبـود عنـاصر معــدنی:

 

1ـ كمبود در غذا:

جیره متعادل باید مخلوطی از چند غذا باشد اما به لحاظ اینكه دامدار صرفه اقتصادی را در نظر می گیرد و عموماً از غذاهای اطرافش جهت دامهایش استفاده میكند. عموماً كمبود مواد معدنی را بدنبال دارند. مثلاً عناصر لگومینه مواد معدنی بیشتری دارند كه اگر كم مصرف شوند نهایتاً كمبود داریم.

 

2ـ كمبود در خاك:

بعضی مناطق بطور طبیعی دارای خاك فقیری هستند و در نتیجه گیاهانشان نیز فقیر میباشند. اگر در یك ناحیه چندین سال متوالی فقط یك نوع گیاه كاشته شود. بسته به نوع گیاه بعضی از مواد معدنی در خاك كم میشوند به خصوص میكرومینرالها گاهی اوقات عناصر معدنی موجود در خاك كافی میباشد اما شرایطی در خاك وجود دارد كه از جذب این عناصر جلوگیری می كند. مثلاً در خاك قلیایی جذب منگنز كم میشود.

 

3ـ عدم تعادل بین مقدار عناصر معدنی:

وجود عناصر معدنی در غذا به تنهایی برای رفع احتیاجات كافی نیست. برای جذب صحیح باید بین بعضی از عناصر معدنی یك نسبت متعادل برقرار باشد. مثلاً بهترین نسبت بین كلسیم و فسفر 1/2 یا 1/1 میباشد. اگر میزان كلسیم بالا باشد از جذب فسفر، منگنز و روی كاسته می شود.

عناصر معدنی در بدن ذخیره میشوند و به همین دلیل كمبود آنها احساس نمیشود و حتی بدن ممكن است مكانیسم هایی برای نگهداری آنها داشته باشد. كمبود ممكن است كم باشد و ظاهر حیوان چیزی را نشان ندهد ولی تمام كمبودها دیر یا زود حیوان را تحت تاثیر قرار میدهد. مثلاً تولید شیر با پشم كاهش می یابد. تشخیص كمبود ها آسان نمی باشد زیرا علائم اختصاصی نداریم و با علائم كمبود ویتامینها و ناراحتی های انگلی و 
بیماریهای عفونی اشتباه می شوند و گاهی ممكن است كمبود دو یا چند عنصر را داشته باشیم و یا همراه با كمبود مواد معدنی باشد. در شرایط عادی كمبود فلوئور و مولیبدن اصلاً ایجاد نمی شود. چون در تمامی غذاها موجود می باشند بیشتر زیاد بودن این دو عنصر مطرح است چون سمی می باشند. كمبود پتاسیم و روی نادر است. كمبود بعضی از عناصر مانند مس و سلنیوم و ید بیشتر در مناطقی با خاك فقیر دیده می شوند.

 

مـس «Cu» :

مس بطور عمده در كبد، مغز، كلیه ها، قلب و در بخشهای رنگی چشم و موها و پشم وجود دارد. مس یكی از عناصر ضروری بافتهای خون از نظر رشد سلولهای خون یا ترمبوسیتها است بعلاوه نگهداری سلولهای فوق با مقدار كافی مس در بدن هم بستگی دارد و در اثر كمبود مس ممكن است اختلالاتی در ادامه فعالیت ترمبوسیستها از نظر مكانیسم انعقاد خون رخ دهد. در آزمایشهایی كه بوسیله مس نشاندار در تغذیه گوسفند بعمل آمده مس بلافاصله در خون حیوان ظاهر می شود و با فراكسیون آلبومین باند اتصالی تشكیل می دهد. بعد از 24 ساعت قسمت بیشتر مس نشاندار در سرولوپلاسمین، (پروتئین مس دار خون) و متصل با جزء گلوبولین آن مشاهده می شود.

آزمایش نشان داده است كه تقریباً نصف مس موجود در بدن گوسفند در عضلات متمركز گردیده است و نصف بقیه در تمام بافتهای بدن وجود دارد. مس در درجه اول در كبد و آنگاه در مغز استخوان و به مقدار كمتر در بافتهای دیگر گوسفند ذخیره        می شود.

مقدار مس ذخیره در بدن بره هنگام تولد مشابه آهن ذخیره، تقریباً زیاد است و چون شیر از نظر مس فقیر است، مس ذخیره در بدن بره نوزاد، میتواند احتیاجات حیوان را از این نظر برطرف سازد.

مس بعنوان كاتالیزور در سنتز هموگلوبین نقشی بعهده دارد و از نظر فیزیولوژی با متابولیسم آهن در بدن ارتباط می یابد. در اثر كمبود در بدن انتقال آهن از بافتها به پلاسمای خون كاهش یافته و هیپوفریمی یا كاهش غلظت آهن در خون بوجود می آید و نهایتاً كم خونی (Anemia) را داریم.

مس برای جذب آهن و آزاد شدن آهن از محل ذخیره لازم است. ترانسفرین آهن را بصورت Fe3+ در خون حمل می كند و لازم است كه آهن هم در موقع جذب و هم در زمان آزاد شدن از محل ذخیره بصورت Fe3+ حمل شود، 3 آنزیم زنین اكسیداز و سرولوپلاسمین و فراكسیداز، در این مرحله نقش حیاتی دارند.

مس از اعضای مهم این سه آنزیم فوق میباشد و حال اگر حیوان با كمبود مس مواجه شود جذب آهن و آزادسازی آهن ازمحل ذخیره كم میشود و نهایتاً كم خونی را بدنبال خواهد داشت. بعلاوه مس موجود در مجرای روده جذب آهن را بداخل سلولهای مخاطی تسریع می كند و بهمین جهت در اثر كمبود مس جذب آهن نیز كاهش می یابد.

مس در بسیاری از سیستمهای آنزیمی نیز شركت و یا دخالت دارد. مس در سیستم آنزیمی سنتزكراتین شركت دارد و كراتین خود از اجزای متشكله مو و پشم میباشد. بعبارت دیگر كمبود مس سبب نقصان سنتزكراتین و موجب اختلالاتی در ساختمان و اندازه رشد مو و پشم می شود. كمبود مس باعث تغییرات كیفی در مو و پشم گوسفند نیز می شود. بعلت شركت مس در سیستم آنزیمی سنتزالاستین، پشمهای نخی و موی شكل كه سست و براق بوده و دارای پیچش طبیعی نیستند ظاهر میشود علت این است كه پروتئین پشم كراتین است كه اسید آمینه گوگرددار سیستئین در آن زیاد بكار رفته است. برای ایجاد جعد، بین مولكولهای سیستئین بایستی كه پیوند دی سولفیدی ایجاد شود كه آنزیم پلی فنیل اكسیداز Poly Phenyl Oxidase این وظیفه را بعهده دارد. مس یكی از اجزای این آنزیم می باشد كه در صورت كمبود مس پشم جعد طبیعی خود را از دست می دهد. پشم شل میشود و ظاهر براق پیدا میكند.

آنزیم تیروزیناز كه اسید آمینه تیروزین را در سلولهای ملانوبلاست به رنگدانه سیاه ملانین تبدیل می نماید یك پروتئین مس دار و در صورتیكه احتیاجات گوسفند از نظرمس به مقدار كافی تامین نشود در تشكیل آنزیم نامبرده و در ایجاد رنگدانه سیاه ملانین اختلال حاصل می گردد.

اختلال فوق سبب تحلیل رنگدانه سیاه پشم در بدن و رنگ سیاه مو بویژه در اطراف چشمهای گوسفند می شود. در گاو موهای قرمزرنگ زرد می شوند و موهای سیاه ، قهوه ای می گردند.

بدنبال كمبود مس ضایعات استخوانی نیز مشاهده می شود. كمبود مس از دو طریق ضایعات استخوانی را ایجاد می كند.

1ـ كاهش فعالیت سلولهای استئوبلاست.

2ـ كاهش فعالیت آنزیم Lysyl Oxidase

در استخوانها مقادیر زیادی كلاژن وجود دارد كه باعث قوام استخوان میشود. مولكولهای كلاژن ابتدا تروپوكلاژن هستند. در صورت وجود آنزیم Lysyl Oxidase با تشكیل حلقه های متقاطع تروپوكلاژن تبدیل به كلاژن میشود. این آنزیم حاوی مس است و كمبود مس نهایتاً باعث نرمی استخوان میشود.

همین اتصالات توسط همین آنزیم در الاستین نیز ایجاد میشود و اگر باز كمبود مس موجود باشد. الاستین نیز كم ساخته میشود در نتیجه از مقاومت رگهایی مثل آئورت كاسته میشود و نهایتاً آنوریسم را داریم.

 

شـرایط ایجـاد كمبــود مـس:

كمبود مس در نشخوار كنندگان در سرتاسر دنیا گزارش شده است. و كمبود مس درمانگاهی و تحت درمانگاهی هر دو از لحاظ اقتصادی قابل توجه هستند. كمبود         می تواند بصورت اولیه و ثانویه باشد.

 

در حالت اولیه: كمبود مس در غذای دام است. مراتع در اوایل بهار كه علوفه جوان هستند باندازه كافی مس ندارند و حیواناتی كه از این مراتع تغذیه میكنند مستعد به ابتلاء میباشند. بخصوص اگر خاك منطقه از لحاظ مس هم فقیر باشد. كمبود مس بیشتر در بهار و تابستان و بیشتر در مراتع دیده میشود. در حیواناتی كه محصور نگهداری میشوند كمبود مس بندرت دیده میشود.چون معمولاً برای تغذیه این دامها از كنسانتره و علوفه خشك استفاده میشود و كنسانتره به اندازه كافی مس دارند و همچنین علفهایی كه برای خشك شدن بكار می روند بالغ هستند و علوفه بالغ بطور كلی از لحاظ عناصر معدنی غنی تر از علوفه جوان می باشند.

گیاهانی كه میزان مس موجود در یك كیلوگرم از ماده خشكشان كمتر از 3 میلی گرم باشد می توانند باعث بروز عوارض درمانگاهی كمبود مس شوند و اگر میزان مس در این گیاهان به (mg/kg  5-3) برسد كمبود مس بصورت تحت درمانگاهی خود را نشان میدهد. دامهای جوان خیلی حساستر از بالغین می باشند و حساسیت گاو از گوسفند بیشتر می باشد. میزان مورد احتیاج به مس در گوساله ها 2/1 . بره ها 1 تا 5 و گوسفندان بالغ 5 تا 9 و گاو گوشتی و شیری 8 تا15 و گاو آبستن 13 تا 20 میلی گرم مس در یك كیلوگرم ماده خشك جیره غذایی می باشد.

 

كمبود ثانویه: كمبود مس در گوسفند ممكن است بعلت میزان مازاد بر احتیاج مولیبدنوم در غذا باشد و بیماری بعلت اثر ناسازگاری بین دو عنصر بوجود بیاید. در این حالت بیماری را به نام «مولیبد نیوزیس»یا ((Teart)) می خوانند و چون اسهال مداومی بین 8تا10 روز به رنگ زرد مایل به سبز تا سیاه از نشانیهای مشخص آن است از تارت به نام «اسهال سیاه گوسفند» نیز نام می برند. استفاده از سولفات مس در علوفه و یا غذاهای غنی از مولیبدنوم نیز سبب بروز اختلالات فوق در گوسفند می شود و بر اساس پدیده فوق عده ای معتقدند كه رابطه ای بین سه عنصر مولیبدنوم، گوگرد، مس وجود دارد به قسمی كه اثر محدود كننده یا ناسازگاری مولیبدنوم روی مس فقط در مجاورت عنصر گوگرد امكان پذیر است.

میكروارگانیسمهای موجود در شبكه نشخواركنندگان از گوگرد موجود در غذا مقداری سولفید تولید می كنند. این مقدار سولفید با مولیبدنوم تركیب شده و تیومولیبدات مس تولید می شود كه نامحلول بوده و جذب نمی شود. نسبت مناسب بین مس و مولیبدنوم (5به1) است. نسبت بحرانی 1/2 می باشد در فصل بهار مولیبدنوم در گیاهان زیاد است كه با كمبود مس توام شده و بروز كمبود تشدید میشود.

 

 

نشـانیـهای درمـانگاهـی:

 

گاو: گوساله هایی كه چند هفته از تولدشان گذشته علائم كمبود مس را نشان می دهند اما بروز علائم ظاهری هنگامی مشاهده می گردد كه گوساله 3 تا 4 ماه از جیره ای كه فاقد مس كافی باشد استفاده نماید. در گاو موهای قرمزرنگ، زرد می شوند و موهای سیاه قهوه ای كم رنگ می گردد و بعلت تغییر رنگ موها در اطراف چشم گاو، گاو حالت مار عینكی پیدا می كند. از علائم مشخصه كمبود مس، رشد كند، عدم بروز علائم فحلی اسهال متناوب و وضعیت ظاهری نامطلوب       می باشد.

در حالت پیشرفته بیماری كم خونی توسعه پیدا كرده و در صورت عدم درمان بعد از چند هفته یا ماه دام بعلت لاغری مفرط تلف میشود.

گوساله هایی كه مستقیماً از شیر مادران خود استفاده می كنند از لحاظ درمانگاهی عموماً سالم هستند اما امكان تغییراتی در اسكلت بدنی آنها مانند تورم اپی فیز. قوسی شدن پاها و كمانی شدن كمر وجود دارد كه اینگونه گوساله های  بعلت  انقباض تاندون  خم كننده (Flexor Tendon) بر روی نوك سم حرك میكنند.

بعلت كمبود شدید مس در گاو بالغ نارسایی حاد قلبی روی میدهد كه این عارضه را در استرالیا بیماری ازپا افتادگی گاوان (Falling disease) می نامند.

بیمـاری از پـاافتادگی گــاوان (Falling disease):

بیماری فالینگ كه یكی از نارساییهای شناخته شده قلبی عروقی در گاو 
می باشد در اثر كمبود مس بروز می نماید. ضایعات اولیه بصورت آتروفی پیشرفته عضله قلب می باشد كه بافت فیبروزه جایگزین این عضله شده است.

مرگ ناگهانی از علامت مشخصه این بیمای است كه عموماً بعلت نارسایی قلبی ناشی از فعالیت یا تهییج می باشد.

خصوصیات این بیماری عبارت از این است ماده گاوانی که ظاهراً سلامت كافی دارند سر خود را به سمت بالا حركت می دهند. نعره می كشند و به زمین می افتند و در اغلب موارد فوراً تلف می شوند ولی بعضی پس از افتادن تقلای كمی برای برخاستن می كنند و چند دقیقه ای ضمن كشیدن نعره دست و پا 
می زنند. موارد نادری نشانیها تا 24 ساعت و گاهی بیشتر دوام پیدا می كند. اینگونه حیوانات به تواتر سر خود را پایین می آورند دستهای خود را ستون قرار می دهند ولی بطور ناگهانی در یكی از این مراحل تلف می شوند. این بیماری هنوز در گوسفند و اسب مشاهده نشده اما در خوك و طیور گزارش شده است.

گاو در مقایسه با گوسفند نسبت به افزایش مولیبدنوم و كاهش مس در جیره حساسیت بیشتری دارد. درصورتیكه نسبت مس به مولیبدنوم به كمتر از 
1/2 برسد علائم كمبود مس آشكار می گردد كه لاغری مفرط، اسهال آبكی كف دار، تورم دستگاه تناسلی و كم خونی از علائم مشخصه این بیماری است كه نهایتاً در صورت عدم درمان، به مرگ دام منجر می شود.

طولانی شدن این بیماری پوكی و شكستگی استخوان را نیزبهمراه خواهد داشت.

 

cialis generico
شنبه 29 تیر 1398 09:42 قبل از ظهر
Hello my loved one! I wish to say that this article is amazing, nice written and include almost all
vital infos. I'd like to peer more posts like this .
Cialis 20 mg
دوشنبه 3 تیر 1398 02:01 قبل از ظهر

You revealed this exceptionally well.
wow look it cialis mexico generic low dose cialis cialis kamagra levitra cialis cuantos mg hay generic cialis levitra import cialis cialis 5 effetti collaterali cialis 20mg prix en pharmacie female cialis no prescription cialis sicuro in linea
when will generic cialis be available
شنبه 1 تیر 1398 07:32 بعد از ظهر

Fine facts. Thanks.
cialis 10 doctissimo cialis generico online how to purchase cialis on line we like it cialis price generic cialis costo in farmacia cialis prices for cialis 50mg cialis soft tabs for sale cialis super acti cialis 50 mg soft tab
http://firmcona.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 02:35 قبل از ظهر

Amazing data, Cheers.
cialis tablets for sale cialis pills boards brand cialis generic cialis generika in deutschland kaufen cialis 20 mg cut in half 5 mg cialis coupon printable tarif cialis france we choice cialis pfizer india cialis rezeptfrei sterreich cialis prezzo in linea basso
Buy generic cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:50 بعد از ظهر

You actually revealed that superbly.
price cialis per pill enter site 20 mg cialis cost cialis sans ordonnance cialis price thailand generic cialis at the pharmacy prix cialis once a da cialis patent expiration cialis manufacturer coupon cialis with 2 days delivery click now cialis from canada
http://chaesumo.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:33 بعد از ظهر

Terrific write ups, Kudos.
order cialis from india cialis 10 doctissimo cialis 30 day trial coupon cialis efficacit generic cialis pill online cialis online holland cialis wir preise how much does a cialis cost generic for cialis price cialis wal mart pharmacy
http://buepcinde.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:57 قبل از ظهر

Appreciate it. Numerous postings!

cialis para que sirve generic cialis in vietnam cialis 20mg preis cf buy name brand cialis on line online cialis we recommend cialis best buy link for you cialis price cialis et insomni brand cialis nl cialis 20 mg
buy cialis online from uk
سه شنبه 28 خرداد 1398 08:24 قبل از ظهر

You've made your stand pretty effectively!.
canadian discount cialis canada discount drugs cialis cialis for sale south africa cialis daily reviews il cialis quanto costa cialis daily new zealand buy cialis online cialis for sale in europa cialis kaufen wo cialis wir preise
http://nontstates.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:25 بعد از ظهر

Appreciate it, A lot of data.

cialis tablets for sale cialis patent expiration cialis prezzo di mercato generic cialis at walmart we use it 50 mg cialis dose cialis generika cialis generico in farmacia tesco price cialis bulk cialis generic cialis in vietnam
buy cialis mumbai
دوشنبه 27 خرداد 1398 02:24 قبل از ظهر

Really all kinds of wonderful facts.
how does cialis work india cialis 100mg cost viagra cialis levitra cialis kaufen wo tarif cialis france cheap cialis sublingual cialis online we recommend cheapest cialis click here to buy cialis free generic cialis
http://dertythar.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:47 بعد از ظهر

Regards! I appreciate it.
buy cialis online legal cialis prezzo in linea basso low cost cialis 20mg cialis taglich click now cialis from canada cialis canada on line cialis dosage recommendations cialis pills price each female cialis no prescription generic cialis tadalafil
cialis billig
شنبه 25 خرداد 1398 10:47 بعد از ظهر

Nicely put. Cheers.
generic cialis review uk cialis 20 mg effectiveness trusted tabled cialis softabs brand cialis nl cialis farmacias guadalajara safe dosage for cialis generic cialis levitra cialis 10mg prix pharmaci cialis 20mg prix en pharmacie cialis 5 mg para diabeticos
http://grufdeospor.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 06:47 بعد از ظهر

Nicely put. Thanks!
cialis with 2 days delivery cialis price thailand only best offers cialis use click now buy cialis brand cialis 05 cialis reviews cialis generisches kanada female cialis no prescription generic cialis tadalafil how to purchase cialis on line
http://porgtambutp.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 04:07 قبل از ظهر

Great content. Thanks.
generic for cialis only now cialis for sale in us purchase once a day cialis tadalafil prix de cialis cialis super kamagra cialis prezzo in linea basso cialis authentique suisse buy cialis online legal we choice free trial of cialis
http://easindog.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 02:08 بعد از ظهر

Wonderful facts. With thanks!
cialis generico cialis tablets buy cialis online generic for cialis cialis mit grapefruitsaft side effects of cialis miglior cialis generico cialis tablets cialis arginine interactio cialis qualitat
http://golfcrisque.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 12:29 قبل از ظهر

Thanks. I appreciate it.
buy cialis online buy cialis sample pack cialis generico in farmacia cialis wir preise callus cialis 5 mg funziona wow cialis tadalafil 100mg cialis tablets australia cialis cipla best buy cialis pills in singapore
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 10:13 بعد از ظهر

Lovely data, Thanks!
how do cialis pills work enter site 20 mg cialis cost india cialis 100mg cost cialis pills price each generic cialis at walmart cialis cost try it no rx cialis prescription doctor cialis we recommend cheapest cialis ou trouver cialis sur le net
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 04:32 بعد از ظهر

Very well voiced without a doubt! .
best generic drugs cialis cialis coupons cialis 20 mg cut in half cialis rezeptfrei where cheapest cialis prescription doctor cialis tadalafil 20mg cialis daily reviews cialis online holland cialis great britain
canada online pharmacies
جمعه 28 دی 1397 02:52 بعد از ظهر
Everyone loves what you guys are up too. Such clever work
and exposure! Keep up the awesome works guys I've included you guys to my personal blogroll.
Cialis pills
جمعه 16 آذر 1397 02:21 بعد از ظهر

Terrific posts. Appreciate it.
cialis e hiv venta de cialis canada where cheapest cialis precios cialis peru cialis wir preise cost of cialis cvs cialis 30 day trial coupon cialis tablets cialis alternative we like it cialis soft gel
Generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:13 بعد از ظهر

You actually mentioned it effectively!
cialis for sale cialis coupons we use it 50 mg cialis dose only best offers 100mg cialis cialis generico milano side effects of cialis generic cialis pro link for you cialis price cialis en 24 hora tadalafilo
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:37 بعد از ظهر

Terrific write ups. Thanks!
cialis pills chinese cialis 50 mg cialis sicuro in linea cialis dose 30mg enter site very cheap cialis achat cialis en suisse cialis alternative where to buy cialis in ontario only now cialis 20 mg cialis daily reviews
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 08:31 بعد از ظهر

You have made your point!
only now cialis 20 mg buying brand cialis online cialis dosage amounts cialis 30 day sample cialis 5 mg para diabeticos cialis coupons cialis coupons printable cialis tablets for sale cialis 200 dollar savings card cialis daily reviews
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 09:37 قبل از ظهر

Thank you. Useful information.
cialis uk next day cialis australian price cialis daily reviews cialis kaufen the best site cialis tablets click here cialis daily uk cialis coupons cialis mit grapefruitsaft cialis 50 mg soft tab cialis from canada
buy tadalafil pills
دوشنبه 12 آذر 1397 09:46 بعد از ظهر

Truly many of helpful data!
discount cialis warnings for cialis cialis generico lilly cialis prices in england deutschland cialis online cialis 30 day trial coupon prix de cialis acquisto online cialis look here cialis cheap canada acquisto online cialis
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 09:09 قبل از ظهر

You said it very well.!
generic low dose cialis buy cialis online legal click here to buy cialis cialis generico postepay canadian discount cialis cialis from canada cialis generico online generic cialis soft gels pastillas cialis y alcoho buy original cialis
buy cialis cheap
یکشنبه 11 آذر 1397 08:31 قبل از ظهر

You actually reported that adequately.
cialis 5 mg scheda tecnica viagra vs cialis vs levitra enter site natural cialis cialis 30 day sample cialis generico lilly overnight cialis tadalafil cialis coupons cialis coupons can i take cialis and ecstasy cialis sale online
Cialis 20 mg
شنبه 10 آذر 1397 09:26 بعد از ظهر

Thank you, A good amount of posts.

i recommend cialis generico prescription doctor cialis viagra cialis levitra cialis pas cher paris purchasing cialis on the internet cialis 5mg prix estudios de cialis genricos cialis 100 mg 30 tablet no prescription cialis cheap cialis wir preise
buy generic cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 08:16 قبل از ظهر

Incredible all kinds of terrific advice.
ou trouver cialis sur le net how do cialis pills work cialis 5 mg funziona cheap cialis american pharmacy cialis cialis official site online prescriptions cialis cialis preise schweiz cipla cialis online generic cialis with dapoxetine
Buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 08:57 بعد از ظهر

Appreciate it, Lots of forum posts.

cialis generico en mexico cialis prices prescription doctor cialis cialis pills boards we recommend cialis info generic cialis buy online cialis 5mg generic cialis levitra cialis kaufen wo cialis generisches kanada
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : مهندس کوروش ابراهیمیان

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان